หน่วยการเรียนรู้ที่1 กระบวนการสร้างเสริม และดำรงประสิทธิภาพการทำงานของระบบประสาท ระบบสืบพันธ์ และระบบต่อมไร้ท่อ
ระบบประสาท คือ ระบบที่ประกอบด้วยสมอง ไขสันหลัง และเส้นประสาททั่วร่างกาย ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานและการรับความรู้สึกของอวัยวะทุกส่วน รวมถึงความรู้สึกนึกคิด อารมณ์ และความทรงจำต่างๆ โดยมีสมองและไขสันหลังเป็นศูนย์กลางคอยรับการกระตุ้นจากสิ่งเร้าทั้งภายในและภายนอก จากนั้นก็ส่งกระแสคำสั่งผ่านเส้นประสาทที่กระจายอยู่ตามส่วนต่างๆของร่างกายใหทำงานตามที่ต้องการ ระบบประสาทจะทำงานประสานกับระบบกล้ามเนื้อ
ระบบประสาทแบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆคือ
1. ระบบประสาทส่วนกลาง ประกอบด้วยสมองและไขสันหลัง
สมองเป็นอวัยวะที่สำคัญและมีขนาดใหญ่กว่าส่วนอื่นๆของระบบประสาท สมองแบ่งออกเป็น 2 ชั้น คือ เกรย์ แมตเตอร์ ซึ่งเป็นที่รวมของเซลล์ประสาท และ ไวท์ แมตเตอร์ เป็นส่วนของใยประสาทที่ออกจากเซลล์ประสาท
สมองแบ่งออกเป็น 3 ส่วนใหญ่ๆ คือ
1) สมองส่วนหน้า ประกอบด้วย ซีรีบรัม ทาลามัสและไฮโพทาลามัส
2) สมองส่วนกลาง เป็นส่วนที่ต่อจากสมองส่วนหน้า ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของลูกตาและม่านตา
3) สมองส่วนท้าย ประกอบด้วย ซีรีเบลลัม พอนส์และเมดัลลา
ก้านสมอง ประกอบไปด้วย สมองส่วนกลาง พอนส์ และเมดัลลา ออบลองกาตา ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการควบคุมการทำงานของอวัยวะที่อยู่นอกอำนาจของจิตใจ
ไขสันหลัง ทำหน้าที่รับกระแสประสาทจากส่วนต่างๆของร่างกายไปยังสมอง และรับกระแสประสาทตอบสนองจากสมองเพื่อส่งไปยังอวัยวะต่างๆของร่างกาย อีกทั้งยังควบคุมปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิ่งเร้าอย่างกระทันหันโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากสมอง หรือที่เรียกว่า “ปฏิกิริยารีเฟลกซ์”
2. ระบบประสาทส่วนปลาย ทำหน้าที่นำความรู้สึกจากส่วนต่างๆของร่างกายเข้าสู้ระบบประสาทส่วนกลางไปยังอวัยวะปฏิบัติงาน ประกอบด้วยเส้นประสาทสมอง เส้นประสาทไขสันหลัง และประสาทระบบอัตโนมัติ
ระบบสืบพันธุ์ คือระบบที่เกี่ยวกับการเพิ่มจำนวนของสิ่งมีชีวิตให้มากขึ้นตามธรรมชาติ และเป็นการทดแทนสิ่งมีชีวิตรุ่นเก่าที่ตายไป เพื่อให้ดำรงเผ่าพันธุ์ไว้โดยอาศัยอวัยวะสืบพันธุ์ของเพศชายและเพศหญิง
1. อวัยวะสืบพันธุ์ของเพศชาย ประกอบด้วย
- อัณฑะ เป็นต่อมที่มีลักษณะคล้ายรูปไข่ โดยปกติจะมีอยู่ 2 อัน ทำหน้าที่สร้างตัวอสุจิ ซึ่งเป็นเซลล์สืบพันธุ์เพศชาย และสร้างฮอร์โมนเพศชาย คือ เทสโทสเทอโรน เพื่อควบคุมลัษณะต่างๆของเพศชาย ภายในอัณฑะจะมีด้วยหลอดสร้างตัวอสุจิ
- ถุงหุ้มอัณฑะ ทำหน้าที่ควบคุมอุณหภูมิให้พอเหมาะในการสร้างตัว
- หลอดเก็บตัวอสุจิ ทำหน้าที่เก็บตัวอสุจิที่เจริญเต็มที่ก่อนที่จะส่งผ่านไปยังหลอดนำตัวอสุจิ
- หลอดนำตัวอสุจิ มีอยู่ 2 ท่อ ทำหน้าที่ลำเลียงตัวอสุจิไปเก็บไว้ที่ต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ
- ต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ อยู่ต่อกับกระเพราะปัสสาวะ ทำหน้าที่สร้างอาหารเพื่อใช้เลี้ยงตัวอสุจิ
- ต่อมลูกหมาก ทำหน้าที่หลั่งสารที่มีฤทธิ์เป็นด่างอ่อนๆเข้าไปในท่อปัสสาวะเพื่อทำลายฤทธิ์กรดในท่อปัสสาวะ
- ต่อมคาวเปอร์ มีรูปร่างกลมขนาดเท่าเม็ดถั่ว ทำหน้าที่หลั่งสารไปหล่อลื่นท่อปัสสาวะในขณะที่เกิดการกระตุ้นทางเพศ ทำให้ตัวอสุจิเคลื่อนที่เร็ว และยังล้างกรดของน้ำปัสสาวะที่เคลือบท่อปัสสาวะ ทำให้ตัวอสุจิไม่ตายก่อนเคลื่อนที่ออกมา
2. อวัยวะสืบพันธุ์เพศหญิง ประกอบด้วย
- รังไข่ อยู่บริเวณปีกมดลูกแต่ละข้าง ทำหน้าที่ผลิตไข่และสร้างฮอร์โมนเพศหญิง ซึ่งมีอยู่ 2 ชนิดที่สำคัญ คือ เอสโทรเจน ทำหน้าที่ควบคุมมดลูก ช่องคลอด ต่อมน้ำนม และโพรเจสเทอโรน ซึ่งทำงานร่วมกับเอสโทรเจนเกี่ยวกับการเจริญของมดลูก โดยเปลี่ยนแปลงเยื่อบุมดลูกเพื่อเตรียมรับไข่ที่ผสมแล้ว
- ท่อนำไข่หรือปีกมดลูก เป็นท่อที่เชื่อมระหว่างรังไข่ทั้งสองข้างกับมดลูก ทำหน้าที่เป็นทางผ่านของไข่ที่ออกจากรังไข่เข้าสู่มดลูก โดยมีปลายข้างหนึ่งเปิดอยู่ใกล้กับรังไข่
- มดลูก ทำหน้าที่เป็นที่ฝังตัวของไข่ที่ได้รับการผสมแล้ว และเป็นที่เจริญเติบโตของทารกในครรภ์
- ช่องคลอด เป็นท่อยาวจากปากช่องคลอดไปถึงปากมดลูก อยู่ระหว่างท่อปัสสาวะและทวารหนัก ทำหน้าที่เป็นทางผ่านของตัวอสุจิเข้าสู่มดลูก เป็นทางออกของทารกเวลาคลอด และเป็นช่องให้ประจำเดือนออกมาสู่ภายนอก
การตกไข่ คือ การที่ไข่สุกและออกจากรังไข่เข้าสู่ท่อนำไข่ ในช่วงกึ่งกลางของรอบเดือนและการมีประจำเดือน เกิดจากผนังมดลูกลอกตัวเมื่อไข่ไม่ได้รับการผสม
ระบบต่อมไร้ท่อ คือระบบที่ผลิตสารที่เรียกว่า ฮอร์โมน ซึ่งจะทำหน้าที่ลำเลียงสารเหล่านั้นไปตามกระแสเลือดไปสู่อวัยวะเป้าหมาย เพื่อควบคุมการทำงานของระบบนั้นๆ ฮอร์โมนจะต้องมีปริมาณพอดีกัยร่างกาย ถ้าปริมาณฮอร์โมนมีมากหรือน้อยเกินไปจะทำให้เกิดโรคต่างๆขึ้นได้ ต่อมไร้ท่อในร่างกายมี 7 ชนิด คือ
1. ต่อมใต้สมอง เป็นศูนย์ควบคุมใหญ่ของร่างกาย แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ต่อมใต้สมองส่วนหน้าและต่อมใต้สมองส่วนหลัง
2. ต่อมหมวกไต แบ่งออกเป็น 2 ชั้น ชั้นในสร้างฮอร์โมนอะดรีนาลิน ส่วนชั้นนอกสร้างฮอร์โมนคสบคุมการเผาผลาญอาหาร ตลอดจนฮอร์โมนควบคุมการดูดซึมเกลือที่ไต
3. ต่อมไทรอยด์ เป็นต่อมที่อยู่ติดกับกล่องเสียงและหลอดลม ทำหน้าที่หลั่งฮอร์โมนไทรอกซิน
4. ต่อมพาราไทรอยด์ เป็นต่อมขนาดเล็ก มี 2 คู่ ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนพาราฮอร์โมน
5. ต่อมที่อยู่ในตับอ่อน ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนอินซูลินที่ควบคุมปริมาณน้ำตาลในร่างกาย
6. รังไข่ในเพศหญิง และอัณฑะในเพศชาย
7. ต่อมไทมัส มีขนาดใหญ่ในทารกแรกเกิด และจะค่อยๆเล็กลงเมื่อเริ่มเข้าสู่วัยผู้ใหญ่
แนวคิดในการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันโรค เพราะถ้าเรารอให้เกิดการเจ็บป่วยขึ้นก่อนแล้วค่อยดูแลสุขภาพ ซึ่งมีหลักการดังนี้
1. บริโภคอาหารให้ถูกต้องและเหมาะสม
2. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
3. พักผ่อนให้เพียงพอ
4. ทำจิตใจให้ร่างเริงแจ่มใสอยู่เสมอ
5. หมั่นตรวจเช็คร่างกายอยู่สม่ำเสมอ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น